Արեւմտահայերէնին մայրաքաղաք մը ունենալուն մասին (ներշնչուած Նարեկ Սեֆերեանին «Արեւմտահայերէնին հայրենիքը ո՞ւր է» յօդուածէն)

Պէյրութի հայերս կը կարծենք, որ Լիբանանի հանրային վայրերուն մէջ մէկը հայերէն չի հասկնար, հետեւաբար կրնանք մեր ուզածին պէս, ուզածին չափ բարձրաձայն խօսիլ կամ պարզապէս խօսիլ առանց նկատի առնելու ով ինչ կրնայ լսել։ Ասի Վահէ Պէրպէրեանին «աս waiter-ը շատ ugly է»ի կատակը չէ։ Ասի իսկապէս հայերուն՝ Պէյրութի մէջ հանրային վայրերուն մէջ հայերէն խօսիլն է։

Պուրճ Համուտի մէջ հայերէն խօսիլը բնական բան մըն է։ Պուրճ Համուտի մէջ արաբներ նոյնիսկ հայերէն կը խօսին, գոնէ կը հասկնան եւ իրենց համար կարեւոր բառերը հայերէնով կ՚ըսեն, օրինակ «լոլիկին քիլոն երկու հազար» կամ «ուրի՞շ, մատամ»։ Բայց ինչ ալ ընեն մեր խօսած թրքերէնը պիտի չհասկնան 😀. Պուրճ Համուտի մէջ հայերէն խօսիլը օրկազմիք է ինծի համար, երբ քէֆս տեղը ըլլայ հայերէն կը խօսիմ արաբ խանութպանին հետ եւ ձեռքերով ու շարժումներով կը փորձեմ հասկցնել ուզածս. միայն մէկ անգամ հրապարակին վրայ գտնուող նպարավաճառ մը վրաս պոռաց երբ հայերէնով ըսի «մէկ հատ պզտիկ ջուր». մտածեցի, որ մարունի մը ըլլալու է (ըստ փորձառութեան). մեր թաղի բոլոր իսլամ դրացիները հայերէն կը հասկնան։ Մեր վարի դրացին հայերէն սորված է բանակին մէջ իր հայ ընկերներէն։ Քիչ մը առջեւի քիւրտ խանութպանը միշտ «բարի եկար» կը պատասխանէ երբ հեռախօսիս լիցքաւորման գարտը առնելէս ետք «մերսի» կ՚ըսեմ։ Դիմացի շէնքի արդուզարդի խանութպանը «ապաու» կ՚ըսէ երբ օղի մը գինը հարցնելէս ետք «ինծի քանի՞ պիտի հաշուես» կը հարցնեմ արաբերէնով։ Իսկ համալսարանիս արաբ բարեկամներս ուրախ են իրենց «ինշկաշիկա-բանմիշիկա» երկու հայերէն բառերով։ Բայց վայ եկեր է եթէ հայ մը թաքսի նստած ըլլայ եւ առանց մտածելու, որ վարորդը հայերէն կրնայ հասկնալ սկսի բամբասել մարդուն վրայ… Հետս պատահած է, լաւ դաս մըն էր…

Բնական ընթացք մըն է Պուրճ Համուտ հայերէն խօսիլը. Պէյրութի արեւմտահայերէնը. եւ բնական է զանազանել զայն միւս գաղութի արեւմտահայերէններէն… Այս հայերէնը կրնայ սկսած ըլլալ «թրքերէն խօսողին հայերէն պատասխանէ» լոզունքէն եւ հասնիլ մինչեւ Պուրճ Համուտի անկիւնի սրճարաններուն մէջ «ակաս»ներուն մէջ ինկած հայերէն բառերէն։ Պուրճ Համուտի համեստ ժողովուրդին մէջ երիտասարդ մը սխալ հայերէն խօսելով հանդերձ կը խօսի հայերէն։ Սխալ հայերէնն ալ կ՚ըլլայ թրքախառն, արաբախառն, սխալ հոլովուած հայերէն մը, որ փողոցի լեզուն է։ Իսկ ճիշդ արեւմտահայերէնը կը խօսուի… իրականութեան մէջ վստահ չեմ եթէ ճիշդ արեւմտահայերէն կը խօսուի տեղ մը, քանի որ տակաւին արեւմտահայերէնի լեզուագէտներ իրար դէմ կը կռուին ատոր համար, մինչ մենք մեր գիտցած-չգիտցածը գիրերու մէջ դնելով կը փորձենք առանց վախնալու այդ մեծ գիտնականներու «դուն բան մը չես գիտեր»ներու սուրէն, արեւմտահայերէնով արտայայտել մեր միտքերը։

Բնական է, որ հայախօս հայերը հայերէն խօսին Պէյրութի մէջ եւ բնական է, որ երբ օտար երկիր ենք մեր գլուխները միշտ ալ դարձնենք հայերէն խօսողներուն կողմը։ Աղուոր բան մըն է։ Հետաքրքրական մշակոյթ մըն է։ Ճիշդ է, որ Պէյրութէն վիպագիրներ չեն ծնիր վերջերս, բայց կը ծնին յօդուածագիրներ եւ արեւմտահայերէնով բազմաթիւ պարբերաթերթեր եւ առցանց ծրագիրներ, բայց մանաւանդ օրաթերթեր։

Արդեօք այս բոլորէն ետք կրնա՞նք Պէյրութը արեւմտահայերէնի մայրաքաղաքի թեկնածութեան ցանկ դնել կամ «հեչ» կարեւոր չէ…

Advertisements

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Փոխել )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Փոխել )

Connecting to %s